Hồi đầu năm, tôi nhận được một cú điện thoại làm tim đập loạn nhịp. Nhà cung cấp báo: “Chị ơi, hàng chế tác xong rồi, chị muốn chuyển bằng đường hàng không hay đường biển?”. 300kg phụ kiện thời trang đang chờ ở Quảng Châu, còn tôi – một tay mới toanh – thì hoàn toàn mù mờ. Chọn đường bay, chi phí cước lên đến gần 60 triệu. Chọn đường biển, chỉ khoảng 17-20 triệu, nhưng phải chờ đợi cả tháng trời.
Quyết định đó khiến tôi phải nghiên cứu cật lực và trải qua một khóa học “cấp tốc” về logistics mua hàng Alibaba. Bài viết này chính là những gì tôi ước mình đã biết sớm hơn, giúp bạn đưa ra lựa chọn sáng suốt nhất cho lô hàng của mình.
Phần 1: Hiểu Rõ “Bản Chất” Của Hai Con Đường
Đừng nghĩ đơn giản là “nhanh” hay “chậm”. Mỗi phương thức phù hợp với một loại “tính cách” hàng hóa và chiến lược kinh doanh khác nhau.
Đường Hàng Không (Air Freight) – “Chuyển Phát Nhanh” Của Logistics
- Tốc độ: Siêu nhanh. Từ Trung Quốc về Hà Nội/TP.HCM chỉ mất 3-7 ngày (tính cả thủ tục). Như một chuyến bay thẳng vậy.
- Chi phí: Rất cao. Tính theo trọng lượng thể tích (Chargeable Weight) – tức là kích thước thùng hàng cũng có thể khiến bạn bị tính phí cao hơn trọng lượng thực. Phù hợp cho hàng nhẹ, giá trị cao, cần gấp.
- Trải nghiệm của tôi: Tôi từng dùng cho lô mẫu 5kg, giá trị cao. Tiền cước gần bằng tiền hàng, nhưng nhận được ngay để chạy marketing kịp thời. Đáng đồng tiền trong tình huống “cứu lửa”.
Đường Biển (Sea Freight) – “Chuyến Tàu Chở Vàng” Cho Ai Biết Chờ Đợi
- Tốc độ: Chậm mà chắc. Mất 18-35 ngày tùy cảng đi (Thâm Quyến, Thượng Hải…) và cảng đến (Hải Phòng, Cát Lái…), chưa kể thời gian thông quan.
- Chi phí: Rẻ hơn rất nhiều, thường chỉ bằng 1/3 đến 1/4 so với đường hàng không cho cùng khối lượng. Tính theo thể tích (CBM) hoặc container.
- Bài học xương máu: Lô hàng 300kg của tôi được đóng vào 5 kiện, xếp chung với hàng của người khác trong một container (gọi là hàng LCL – Less than Container Load). Tổng chi phí vận chuyển + thủ tục hải quan về kho là 19 triệu. Nếu đủ hàng (thường từ 15 CBM trở lên) thì thuê riêng container (FCL) sẽ còn tối ưu hơn.
Phần 2: Bảng So Sánh “Thực Chiến” Để Bạn Không Phải Lăn Tăn
| Tiêu Chí | Đường Hàng Không (Air) | Đường Biển (Sea) | Lời Khuyên “Sát Sườn” |
|---|---|---|---|
| Chi phí | Rất cao (tính theo kg) | Rất thấp (tính theo CBM) | Dưới 100kg: Cân nhắc Air. Trên 200kg: Sea gần như là lựa chọn bắt buộc để có lãi. |
| Thời gian | 3-7 ngày | 18-35 ngày | Hãy + thêm 5-7 ngày cho khâu thông quan ở cả hai loại hình. Luôn hỏi forwarder thời gian dự kiến cụ thể. |
| Phù hợp hàng | Hàng mẫu, hàng thời trang nhanh, linh kiện điện tử, hàng dễ hỏng. | Hàng số lượng lớn, nội thất, nguyên liệu, hàng không quá khẩn cấp, hàng cồng kềnh. | Hàng dễ vỡ, giá trị cao vẫn đi Sea được, nhưng phải đóng gói chuyên nghiệp và mua bảo hiểm. |
| Rủi ro | Ít rủi ro mất mát, hư hỏng hơn do ít qua lại tay. | Nhiều khâu xếp dỡ, dễ thất lạc nếu đóng kiện không chắc. Dễ chậm tiến độ nếu gặp thời tiết xấu. | Dù chọn phương án nào, hãy MUA BẢO HIỂM HÀNG HÓA (Insurance). Vài trăm nghìn cho sự an tâm triệu đô. |
Phần 3: Quy Trình “5 Bước Vàng” Tôi Đã Áp Dụng Cho Lô Hàng Đường Biển
- Tìm Một Forwarder Uy Tín Ở Việt Nam: Đây là bước QUAN TRỌNG NHẤT. Đừng để nhà cung cấp Trung Quốc lo hết. Một công ty logistics Việt Nam tốt sẽ giúp bạn xử lý thủ tục, tính phí minh bạch và theo dõi hàng. Hãy tìm họ trên các hội nhóm xuất nhập khẩu.
- Nhận Báo Giá Chi Tiết (Quotation): Báo giá phải rõ: Cước biển + Phí THC (bốc xếp) + Phí DOC (chứng từ) + Phí Customs Clearance (thông quan) + Phí Local Charge (vận chuyển nội địa VN). Tránh báo giá chung chung.
- Chọn Điều Kiện Giao Hàng (Incoterm): Với người mới, nên thương lượng với nhà cung cấp theo điều kiện FOB (Cảng Trung Quốc). Bạn chỉ trả tiền từ khi hàng lên tàu. Họ lo chi phí vận chuyển nội địa TQ và cảng. Bạn giao địa chỉ kho đại lý của forwarder bạn thuê tại Quảng Châu/Thâm Quyến cho họ gửi hàng đến.
- Theo Dõi & Giám Sát: Forwarder sẽ cung cấp mã vận đơn (Bill of Lading – B/L) để bạn track lộ trình tàu. Cực kỳ an tâm.
- Làm Thủ Tục & Nhận Hàng: Forwarder lo hết khâu khai báo hải quan. Bạn chỉ cần cung cấp một số giấy tờ (hóa đơn thương mại, danh sách đóng gói) và thanh toán các khoản phí còn lại khi hàng về.
Kết Luận: Đừng Hỏi “Cái Nào Tốt Hơn”, Hãy Hỏi “Cái Nào Phù Hơn”
Sau tất cả, câu trả lời không nằm ở phương thức, mà nằm ở bài toán kinh doanh của bạn.
- Bạn cần hàng gấp để “chớp thời cơ” thị trường, và lợi nhuận đủ bù chi phí vận chuyển? Hãy chọn đường hàng không.
- Bạn có kế hoạch dài hạn, muốn tối ưu chi phí tối đa, và có đủ hàng để lấp đầy kho trong khi chờ đợi? Đường biển chính là người bạn đồng hành.
Lô hàng 300kg của tôi sau 25 ngày đã cập bến an toàn. Số tiền 40 triệu tiết kiệm được tôi dùng để chi cho marketing và nhập thêm mẫu mã. Đôi khi, sự kiên nhẫn chính là thứ vũ khí cạnh tranh lợi hại nhất của người nhập hàng thông minh. Hy vọng kinh nghiệm của tôi giúp bạn tự tin đưa ra quyết định đúng đắn!